فوران آتشفشان Hayli Gubbi در اتیوپی چقدر خطر دارد و چه اتفاقی افتاده؟
به گزارش آسمان تو، آتشفشان Hayli Gubbi پس از هزاران سال خاموشی فوران نموده است. این فوران در منطقه آتشفشانی اتیوپی اتفاق افتاده و توجه کاربران شبکه های اجتماعی را جلب نموده. ستون خاکستر تا ارتفاع بسیار زیاد بالا رفته و مسیر باد آن را به چند جهت برده است. مردم درباره خطر این فوران سوال می پرسند و می خواهند بدانند این آتشفشان کجاست. این گزارش یک توضیح ساده و قابل مصرف از آنچه تا به امروز اتفاق افتاده ارائه می نماید.
موقعیت آتشفشان Hayli Gubbi و علت فعال شدن آن
آتشفشان Hayli Gubbi در منطقه عفار اتیوپی واقع شده است و این ناحیه یکی از فعال ترین نقاط زمین شناسی دنیا است. در این منطقه سه صفحه تکتونیکی شامل صفحه عربی، صفحه نوبی و صفحه سومالی به هم می رسند و این حالت یک نقطه اتصال سه گانه ایجاد نموده است. جدا شدن صفحه نوبی و صفحه سومالی باعث شکل گیری یک دره بزرگ به نام شکاف آفریقایی می گردد که در آینده بخش هایی از شرق آفریقا را به یک قاره تازه تبدیل خواهد نمود.
این شرایط باعث افزایش فعالیت آتشفشانی در منطقه شده و نمونه آن آتشفشان Erta Ale است که یکی از قدیمی ترین دریاچه های گدازه دنیا را دارد. Hayli Gubbi بخشی از همین زنجیره است و تنها 15 کیلومتر از Erta Ale فاصله دارد. با وجود شکل مخروطی و ساختار کاملا آتشفشانی، هیچ گزارش تاریخی از فوران بزرگ آن وجود نداشت و بعضی لایه های گدازه تنها نشان می داد که آخرین فعالیت آن به بیش از 8200 سال قبل مربوط است.
اکنون با این فوران تازه تعیین شده که آتشفشان خاموش نبوده و فقط در دوره ای طولانی بدون فعالیت شدید ظاهر شده است. جمعیت این منطقه بسیار کم است و این موضوع احتمال خطر برای افراد محلی را پایین می آورد، هرچند دسترسی به اطلاعات دقیق را سخت نموده است. بیشتر داده ها از تصاویر ماهواره ای و گزارش های اولیه مراکز بین المللی به دست می آید.
جزئیات فوران و رفتار ستون خاکستر
گزارش های اولیه نشان می دهد حجم خاکستر بسیار زیاد است و ارتفاع آن به حدود 15 کیلومتر می رسد که برابر با سطح پرواز بسیاری از هواپیماهای بین قاره ای است. مرکز هشدار خاکستر آتشفشانی در شهر تولوز فرانسه اعلام نموده که این ستون خاکستر می تواند مسیر پروازها را تغییر دهد و هشدارهایی برای هواپیماهای منطقه صادر شده است.
باد در ارتفاعات بالا باعث حرکت خاکستر به سمت دریای سرخ شده و این حرکت روی نقشه های ماهواره ای کاملاً قابل مشاهده است. در لایه های پایین تر هوا، مسیر حرکت فرق دارد و خاکستر به سمت شمال و شمال غرب حرکت می نماید.
بعضی کاربران در ابتدا این حرکت را یک جریان پیروکلاستیک (Pyroclastic Flow) تصور کردند که یک جریان بسیار خطرناک و سریع از گاز و سنگ داغ است. متخصصان این احتمال را رد نموده اند و اعلام نموده اند که مشاهدات فقط مربوط به خاکستر در ارتفاع پایین است. رعدوبرق های آتشفشانی نیز در داخل ابر خاکستر دیده شده که پدیده ای معمول در فوران های بزرگ محسوب می گردد. این فوران یک حجم بزرگ گاز دی اکسید گوگرد (Sulfur Dioxide) را وارد هوا نموده که به وسیله ماهواره ها قابل ردیابی است و به حرکت باد وابسته خواهد بود.
پیامدهای احتمالی و شرایط ایمنی منطقه
جمعیت بسیار کم اطراف آتشفشان یک نکته مهم در ایمنی منطقه است و احتمال تلفات را کاهش می دهد. منطقه عفار به علت گرمای شدید و سختی شرایط، محل سکونت دائمی گسترده نیست و همین موضوع نگرانی ها را پایین آورده است. با این حال وجود خاکستر در ارتفاع بالا می تواند برای پروازها مشکل ایجاد کند و هشدارهای بین المللی به همین علت منتشر شده است.
مسیرهای مختلف باد ممکن است این خاکستر را به کشورهای اطراف منتقل کند و نقشه های هواشناسی به روز در حال آنالیز آن هستند. بعضی کاربران به ارتباط این فوران با فوران آتشفشان های دیگر مانند Dabbahu اشاره نموده اند که در گذشته موجب ایجاد شکاف های بزرگ و زلزله های زنجیره ای شده بود. اما تا به امروز هیچ نشانه ای از یک رویداد مشابه مشاهده نشده است.
تصاویر ماهواره ای نقش مهمی در رصد این منطقه دارند و اطلاعات تازه معمولاً از این تصاویر به دست می آید. دسترسی محدود، گزارش های محلی را سخت می نماید و بیشتر داده ها از مراکز علمی دنیای منتشر می گردد. کارشناسان تأکید می نمایند که این فوران هنوز در مراحل اولیه است و ممکن است در روزهای آینده تغییراتی رخ دهد.
خلاصه نهایی
آتشفشان Hayli Gubbi پس از هزاران سال فعال شده است. خاکستر آن به ارتفاع بسیار زیاد رسیده است. مردم منطقه زیاد نیستند و خطر مستقیم کم است. گزارش ها هنوز در حال تازه سازی هستند.
دکتر علیرضا مجیدی
پزشک، نویسنده و بنیان گذار وبلاگ خبرنگاران
دکتر علیرضا مجیدی، نویسنده و بنیان گذار وبلاگ خبرنگاران .
با بیش از 20 سال نویسندگی ترکیبی مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!
دربارهٔ علیرضا مجیدی در خبرنگاران