روز ملی صنعت چاپ؛ روزی برای اهمیت دادن به صنعتی مهم - آسمان تو

اختراع حروف چاپی به عنوان یکی از مهمترین رخدادهای تاریخ بشریت

اگر بخواهیم یکی از اساسی ترین رخداد و اختراعات تاریخ بشریت را به شما معرفی کنیم، می توانیم به حروف چاپی مستقل و دستگاه چاپ اشاره ای داشته باشیم که نخستین بار، از طریق فردی به نام یوهانس گوتنبرگ و در سال 1456 میلادی اختراع شد. اما، میتوان گفت اختراع فن چاپ به سالهای دور باز می شود و شما با مشاهده کتیبه حقوق بشر کوروش هخامنشی می توانید نشانه هایی از آن را به خوبی ببینید.

پیدایش صنعت چاپ در ایران

میرزا زین العابدین تبریزی از طریق عباس میرزا برای یادگیری فنون چاپ و ساخت ابتدایی ترین چاپخانه در تبریز انتخاب شد و در سال 1233، ابزارآلات چاپ حروف را به این شهر آورد. در رابطه با عوض کردن مطبعه سنگی با مطبعه سربی میتوان گفت که دلیل آن تا حدودی به عقاید افراد بستگی داشت، چرا که در آن موقع، مطبعه سربی و حروف آن را علامت کفر می دانستند. دلیل دیگر این جایگزینی این بود که با استفاده از حروف سربی امکان تنوع در خطوط وجود نداشت. اما، در مطبعه سنگی چنین مسئله ای نبود و به راحتی می توانستند از انواع خوشنویسی ها استفاده نمایند.

براساس مقاله روز ملی صنعت چاپ چه روزی است باید بدانید که زین العابدین مطبعه چی چیزی حدود 90 سال بعد از تاسیس اولین چاپخانه در تبریز یک ماشین چاپ را از اروپا خرید و از راه مصر به بندر استانبول وارد کرد و سپس، این ماشین چاپ را از طریق 40 گاومیش از بندر استانبول به تبریز آورد. هشت متخصص صنعت چاپ نیز به همراهش از آلمان به تبریز آمدند تا روش نصب این دستگاه و کار با آن را به افراد آموزش دهند.

نامگذاری 11 شهریور به عنوان روز صنعت چاپ

در تقویم، روز یازدهم شهریور را روز ملی صنعت چاپ معرفی نموده اند و این روز برای اهالی این صنعت بسیار مهم است، چرا که این روز کوششهای مستمر جمع بزرگی از صنعتگران، کارگران و بزرگان فرهنگ ایران زمین را به ما یادآوری می نماید که برای هویت بخشیدن به این صنعت، زحمت بسیار زیادی کشیدند. زمان نامگذاری این روز در تقویم ما به سال 1382 باز می شود و با کوشش اسدالله جامی به انجام رسید. در آن موقع، اهالی صنعت چاپ درخواستی را برای شورای فرهنگ عمومی فرستادند و توضیحاتی را برای لزوم ورود روز گرامیداشت روز ملی صنعت چاپ به تقویم ارائه کردند. شورای فرهنگ عمومی هم به این نتیجه رسید که 11 شهریور را به نام روز صنعت چاپ به رسمیت بشناسد.

چاپ نوین و مرتضی نوریانی

یکی از افراد موثر در نوسازی صنعت چاپ ایران، مرتضی نوریانی است که حتی توانست مدال طلای هایدلبرگ را از آن خود کند. مرتضی نوریانی پس از سفر به ایتالیا و دریافت مدرک کارشناسی ارشد لقب حسابدار خبره را از آن خود کرد و پس از بازگشت به ایران، رشته تجارت را به امر چاپ اختصاص داد و توانست صنعت چاپ ایران و بیشتر از 80 درصد از چاپخانه های کشور را نوسازی کند که البته در این امر از کارخانه بزرگ هایدلبرگ در آلمان نیز یاری گرفت.

مسیحیان و چاپ

میتوان گفت محیط آزادی که شاه عباس اول صفوی و سایر حکمرانان برای ارمنیان ایجاد نموده بودند، موجب شد تا آنها در چاپ و نشر آزادانه منابع مسیحی فعال تر باشند و حتی، در میان اقوام مقام پانزدهم را به خود اختصاص دهند. طبق مدارک معین شد که اولین کتاب چاپ شده در ایران، زبور داوود است که به زبان و خط ارمنی و در سال 1938 میلادی در جلفای اصفهان و به دست کشیشان ارمنی چاپ شد.

یهودیان و زرتشتیان و صنعت چاپ

عده زیادی از افراد معتقد هستند که شروع صنعت چاپ در ایران به عصر ایلخانیان باز می شود. براساس احتمالاتی که وجود دارند، بعضی معتقد هستند که یهودیان پارسی زبان اولین افرادی بوده که کار چاپ را شروع نموده اند.

قبل از شروع چاپ در بین زرتشتیان ایران، پارسیان هند نیز در صنعت چاپ به موفقیت رسیده و توانسته بودند که کتابهای اوستا را به زبانهای فارسی و اوستایی چاپ نمایند. بعدها، فردی به نام کیخسرو خسرویانی تصمیم گرفت که چاپخانه ویژه زرتشتیان را در ایران تاسیس کند و توانست کتابهایی را که خود ناشر آنها بود، به چاپ برساند. خسرویانی یکی از موسسین بنیاد اتحادیه چاپخانه داران تهران بوده و در سال 1373 نیز لوح خوش حساب ترین کارفرما در تهران را دریافت کرد. چاپ نخستین سالنامه زرتشتیان نیز یکی از اقدامات خلاقانه خسرویانی بود.